Green Hospital หนุนลดใช้พลังงานอย่างยั่งยืน [กรณีศึกษา โรงพยาบาลกรุงเทพจันทบุรี]

ปัจจุบันปัญหาด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อมในประเทศไทยนับได้ว่าอยู่ในขั้นวิกฤต ซึ่งโรงพยาบาลต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

กรณีศึกษา  โรงพยาบาลกรุงเทพจันทบุรี หนุนลดใช้พลังงาน เน้นให้ความรู้ผ่านกิจกรรมการมีส่วนร่วมของบุคลากร

โรงพยาบาลกรุงเทพจันทบุรีที่มีค่าใช้จ่ายสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องในทุก ๆ ด้าน เช่น ค่าใช้จ่ายด้านพลังงานไฟฟ้า ต้นทุนค่าใช้จ่ายในการรักษาผู้ป่วย เงินเดือนบุคลากร เป็นต้น โดยที่โรงพยาบาลไม่สามารถผลักภาระนี้ให้กับผู้ที่มาใช้บริการด้วยการปรับขึ้นค่าบริการ ดังนั้น ทางโรงพยาบาลจึงได้ตระหนักว่า หากไม่ร่วมมือกันลดการใช้พลังงานและไม่ลดต้นทุนค่าใช้จ่ายโรงพยาบาลฯ อาจประสบกับวิกฤตเศรษฐกิจทางด้านการเงิน จึงมุ่งมั่นเป็นองค์กรส่งเสริมรณรงค์ด้านการอนุรักษ์พลังงานเป็นแบบอย่างที่ดี รวมถึงเผยแพร่ความรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงานแก่สังคมอีกด้วย จึงริเริ่มโครงการอนุรักษ์พลังงานในปี พ.ศ. 2554 และมีการดำเนินงานมาอย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นการส่งเสริมให้มีการพัฒนาด้านพลังงานอย่างยั่งยืน จึงได้ว่าจ้าง บริษัท อินโนเวชั่น เทคโนโลยี จำกัด เข้ามาเป็นที่ปรึกษาด้านการอนุรักษ์พลังงานและโรงพยาบาลมีความมุ่งมั่นดำเนินการจัดทำระบบ ISO 50001 ให้เสร็จสิ้นสมบูรณ์ โดยได้กำหนดเป้าหมายขอรับการรับรองในปี 2559 เพื่อให้ระบบได้พัฒนาบุคลากรและบุคลากรพัฒนาระบบอย่างต่อเนื่อง

จากนโยบาย Green Healthy Green Hospital ของเครือข่ายโรงพยาบาลกรุงเทพโดยประธานคณะผู้บริหารนายแพทย์ประเสริฐ ปราสาททองโอสถ ได้แสดงถึงความมุ่งมั่นเป็นโรงพยาบาลสีเขียวในด้านการรักษาพยาบาล รวมถึงการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม จึงเป็นที่มาของวิสัยทัศน์ท่านผู้อำนวยการโรงพยาบาลกรุงเทพจันทบุรี นายแพทย์สมชาย ภูนวกุล ที่มุ่งมั่นเป็น “โรงพยาบาลสีเขียวศูนย์การเรียนรู้พลังงานสีเขียว : Green Hospital to Energy Learning Center” โดยท่านผู้อำนวยการได้ให้คำมั่นสัญญาเรื่องการอนุรักษ์พลังงานไว้ว่า “เราจะมุ่งมั่นร่วมกันพัฒนากระบวนการอนุรักษ์พลังงาน จนเกิดเป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงานให้แก่ชุมชน เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่สังคมอย่างแท้จริงและยั่งยืน” จากคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้ได้กำหนดเป็นนโยบายการอนุรักษ์พลังงานและประกาศให้บุคลากรรับทราบและปฏิบัติโดยพร้อมเพียงกัน

  • ตัวอย่างกิจกรรมภายใน  “BCH Energy Day” โรงพยาบาลได้มีการจัดกิจกรรมขึ้นเป็นประจำทุกปีเพื่อแสดงผลงานด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อมประจำปี โดยมีการจัดนิทรรศการแสดงผลงานของแผนกอนุรักษ์พลังงาน ดีเด่น มีการประกวดการอนุรักษ์พลังงานที่บ้าน (Green Home Happy Home) นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมอบรมเพื่อพัฒนาความรู้ด้านพลังงานให้กับผู้บริหารและหัวหน้าแผนก การรณรงค์การใช้บันไดแทนลิฟท์ลดพลังงานเพิ่มพลังกายเป็นต้น

 

  • กิจกรรมภายนอก มีการสอดแทรกความรู้เรื่องพลังงานให้กับบุคลากร บุคคลภายนอกและศึกษาดูงานหน่วยงานภายนอก เพื่อนำไปเป็นแนวทางการประหยัดพลังงานในชีวิตประจำวัน ซึ่งเป็นภารกิจสำคัญของโรงพยาบาล คณะทำงานได้ดำเนินการจัดกิจกรรมหลากหลายรูปแบบ เพื่อเผยแพร่ความรู้ด้านพลังงานให้กับทุกภาคส่วนเกิดความตระหนักและเห็นความสำคัญในการอนุรักษ์พลังงาน เช่น การเปลี่ยนหลอดไฟประหยัดพลังงาน (LED) ให้กับโรงเรียน วัด กิจกรรมคุ้งกระเบนเทิดไทองค์ราชัน เพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมทางทะเล

 

  • ด้านการพัฒนาการมีส่วนร่วมและการให้ความรู้พนักงาน มีการพัฒนาโครงการอบรมอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สอดคล้องกับพื้นฐานความรู้ในแต่ละระดับของบุคลากร โดยเน้นการมีส่วนร่วมผ่านกิจกรรมกระตุ้นและสร้างแรงจูงใจ เช่น โครงการประกวดมาตรการอนุรักษ์พลังงานในแผนกโครงการ Green Home Happy Home ตลอดจนการอบรมเทคนิคในการอนุรักษ์พลังงานทั้งในภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ผ่าน workshop “ตามหารอยรั่วพลังงาน” มีการนำแนวคิด LEANR2R มาประยุกต์ปรับปรุงกระบวนการทำงานให้เกิดการประหยัดพลังงาน รวมถึงการนำความรู้ไปเผยแพร่ให้กับผู้ที่สนใจ เพื่อเป็น “ศูนย์การเรียนรู้พลังงานสีเขียว” สู่ความยั่งยืนด้านการอนุรักษ์พลังงานให้กับองค์กรและชุมชน

 

  • ด้านการพัฒนาประสิทธิภาพเครื่องจักร การลงทุนด้านการอนุรักษ์พลังงานโรงพยาบาลได้พิจารณาจากอุปกรณ์ที่ใช้พลังงานสูง ได้แก่ ระบบปรับอากาศแบบรวมศูนย์ โดยได้ลงทุนติดตั้งเครื่องทำน้ำเย็นประสิทธิภาพสูงเพิ่ม ร่วมกับ ระบบ BAS (Temp.Contro จากส่วนกลาง) การใช้ตัวควบคุมความเย็นรอบมอเตอร์ (VSD) Chiller Pump, Cooling Tower และ CPMS (Chiller Plant management Systems) ที่สามารถควบคุมอุณหภูมิและการทำงานของเครื่องทำน้ำเย็น (Chiller) จากห้องควบคุม และ Software “I-Check” ระบบปรับอากาศแบบแยกส่วน ติดตั้งเครื่องปรับอากาศแบบ VRF แทนเครื่องปรับอากาศแบบแยกส่วนที่ใช้งานมานานและประสิทธิภาพต่ำ ใช้ Software “I-Check” ผ่านระบบ Smart Devices ในการบำรุงรักษาและเก็บข้อมูลเพื่อวิเคราะห์หาประสิทธิภาพเครื่องจักรในส่วนระบบแสงสว่าง เปลี่ยนใช้หลอดไฟฟ้าชนิด LED, Motion Sensor with Dimmer LED ตั้งแต่ปีพ. ศ. 2555 โรงพยาบาลได้จัดสรรเงินลงทุนโครงการอนุรักษ์พลังงานอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้โครงการมุ่งเน้นให้เกิดผลประหยัดทางด้านเศรษฐศาสตร์แล้วโรงพยาบาลยังมีแนวคิดจัดทำโครงการเพื่อลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมด้วย เช่น โครงการ Solar Street Lamp ที่ใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์ผลิตไฟฟ้าสำหรับแสงสว่างที่ถนนหน้าอาคาร การสร้างบ่อรับน้ำฝนและใช้งานร่วมกับ Solar Pump ในการรดน้ำต้นไม้ โดยนำความร้อนทิ้งจากเครื่องปรับอากาศของห้องพักผู้ป่วยมาผลิตน้ำร้อนใช้ภายในห้องพัก และ Solar Collector ผลิตน้ำร้อนเพื่อใช้ในกระบวนการซักผ้าแทนการใช้ Heater ไฟฟ้า ถึงแม้จะเป็นโครงการที่ใช้ระยะเวลาในการคุ้มทุนนาน แต่ทางโรงพยาบาลฯ ก็ไม่ได้ละเลยที่จะดำเนินการเพื่อเป็นการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนที่สะอาด เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมสู่ศูนย์การเรียนรู้พลังงานสีเขียว ซึ่งการดำเนินโครงการ 3 ปีสามารถประหยัดได้ถึง 6,685,418 บาท มีระยะเวลาคุ้มทุนเฉลี่ยอยู่ที่ 2.16 ปี

 

  • ด้านการพัฒนาระบบ เพื่อให้เกิดความยั่งยืน ประธานคณะกรรมการพลังงาน นายแพทย์สมชาย ภูนวกุล ได้นำแนวคิดระบบ HA (Hospital Accreditation) ISO 14001 : 2004 OHSAS 18001 : 2007  มาใช้ ล่าสุดได้นำระบบ iso 50001 : 2011 เข้ามาใช้กับองค์กร เพื่อพัฒนาบุคลากรให้เชี่ยวชาญและเกิดความภาคภูมิใจในการพัฒนาระบบการอนุรักษ์พลังงานให้สำเร็จอย่างยั่งยืน และเผยแพร่เป็นประโยชน์ต่อองค์กรอื่นและสังคมต่อไป

 

ผลลัพธ์การจัดการพลังงาน
โรงพยาบาลดำเนินโครงการอนุรักษ์พลังงานอย่างเป็นระบบตั้งแต่ปีพ. ศ. 2554 เริ่มมีการจัดเก็บข้อมูลการใช้พลังงานอย่างเป็นระบบ การใช้พลังงานส่วนใหญ่ คือ พลังงานไฟฟ้า ผลประหยัดรวมพลังงานไฟฟ้าเปรียบเทียบกับจำนวนผู้ป่วย พบว่า ดัชนีใช้พลังงานเทียบกับ APD ลดลงถึง 22% โดยรถจากการสูญเสียที่ไม่จำเป็น มีประสิทธิภาพสูงสุด ส่งผลให้โรงพยาบาลมีรายได้เพิ่มจากปี พ.ศ. 2557 เปรียบเทียบกับปี พ.ศ. 2554 ถึง 45% โดยไม่ส่งผลกระทบต่อการให้บริการผู้ป่วย

“การร่วมแรงร่วมใจทำกิจกรรมอนุรักษ์พลังงานที่ผ่านมาทำให้เราได้เรียนรู้ว่า
ในอดีตมีความสูญเปล่าของการใช้ทรัพยากรต่าง ๆ มากมาย และทำให้เรารู้ว่าเราสามารถลดความสูญเปล่านั้นได้ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของสมาชิกทุกคนในองค์กรอย่างเป็นระบบ นี่คือเหตุผลสำคัญที่เราร่วมกันพัฒนากระบวนการอนุรักษ์พลังงานจนเกิดเป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงานให้แก่ชุมชน
เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่สังคมอย่างแท้จริงและยั่งยืน”